Üç Maddede Foucault’da İktidar Mekanizmalarının Dönüşümü

1. “Batı, Klasik Çağ’dan bu yana iktidar mekanizmalarında gerçekleşen derin bir dönüşüme tanık olmuştur.”[1] Dönüşen iktidar mekanizmalarının etkileri yaşamı denetleme ve düzenlemeye yönelik işlemlerdir. Bahsedilen iktidar tipi, bireylerin disiplinini ve nüfusun yönetimini sağlamayı hedeflemektedir. Foucault’da iktidar ilişkileri bu hedeflerini gerçekleştirebilmek için belirli tertibatlar üreterek veya var olan tertibatlara yönelik yaklaşımını değiştirerek hareket eder.

2. İktidar, orada diyebildiğimiz bir yapı değildir. Foucault’nun deyimiyle iktidar en ince ve en kılcal uygulamalarda izini sürebileceğimiz ilişkiler ve düzenlemeler içerir. Foucault, Avrupa’nın tecrübe ettiği dönüşen iktidardan bahsederken, “Klasik Çağ’da iktidarın, güç üretmeye ve bunları silmek eğmek ya da yok etmek yerine güçlendirmeye ve düzenlemeye yönelik bir iktidar olma eğiliminde olduğunun”[2] altını çizer. “Ölüm hakkı o andan itibaren, yaşamı yöneten bir iktidarın gerektirdiklerine doğru kaymaya ya da en azından bunlara dayanmaya ve bunların taleplerine uymaya yönelecektir.”[3]

3. Dönüşen iktidarı daha anlaşılır kılabilmek için Foucault, idam cezası örneğini verir. “İdam cezasının, suçun kendisinin büyüklüğüne değil de, suçlunun canavarlığına, ıslah edilemez olmasına ve toplumun korunmasına istinaden yapılması da buradan kaynaklanır. Başkaları için bir tür biyolojik tehlike oluşturanlar meşru yolla öldürülür.”[4] Bu uygulamada söz konusu olan cezanın büyüklüğü değil, failin topluma zararının baz alınarak ortadan kaldırılması söz konusudur. Bu tertibat, suçluyu cezalandırmak adına değil kitlesel bir yaşamı korumak için yaşam hakkına son verme eylemine dönüşmüştür.

 

[1] Foucault, M. (1993) “Yaşam Üzerinde Hak ve Ölüm Üzerinde İktidar”, Cinselliğin Tarihi 1 içinde. Afa Yayınları, s. 140.

[2] A.g.k, s.140

[3] A.g.k, s.140

[4] A.g.k, s.140-2

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir